Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố

Hiện nay, trước thực trạng thực phẩm không bảo đảm chất lượng còn lưu thông trên thị trường và có nguy cơ xâm nhập vào các nhà hàng, khách sạn, bếp ăn tập thể, đã và đang gây tâm lý lo lắng cho người tiêu dùng. Vì vậy, công tác bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) là vấn đề đặc biệt cần được quan tâm, nhất là khi ngày càng nhiều tác nhân gây hại bị phát hiện trong thực phẩm. Bên cạnh đó, môi trường kinh doanh dịch vụ ăn uống, đặc biệt là các quán ăn ven đường, gánh hàng trên vỉa hè, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây mất an toàn thực phẩm, dẫn đến ngộ độc.

Tại Tuyên Quang, trong những năm qua vẫn còn tồn tại một số nguồn cung cấp thực phẩm và cơ sở kinh doanh chưa bảo đảm chất lượng. Do đó, trên địa bàn vẫn ghi nhận các ca, vụ ngộ độc thực phẩm. Ngoài ra, một số trường hợp ngộ độc xảy ra do người dân vô tình sử dụng thực phẩm không an toàn như: Nấm độc, rau quả rừng, bánh ngô bị nhiễm độc tố nấm mốc, rượu không rõ nguồn gốc, cũng như các loại rau, quả và thực phẩm không bảo đảm VSATTP.

Theo số liệu thống kê của ngành Y tế, năm 2025 trên địa bàn tỉnh xảy ra 18 vụ ngộ độc thực phẩm, với 88 người mắc, trong đó 77 người phải nhập viện điều trị, không có trường hợp tử vong. Từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh ghi nhận 03 vụ ngộ độc thực phẩm, với 23 người mắc, 20 người phải nhập viện, không có trường hợp tử vong.

Tháng hành động vì chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm năm 2026 được diễn ra từ ngày 15/4 - 15/5 với chủ đề “Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố”. Thực hiện Tháng hành động vì ATTP, Ban chỉ đạo liên ngành ATTP tỉnh đã ban hành kế hoạch triển khai “Tháng hành động vì an toàn thực phẩm” năm 2026 với mục đích:

Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức, xác định trách nhiệm và hành động của các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên và nhân dân trong bảo đảm an ninh, ATTP; Đề cao vai trò, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong việc thực thi pháp luật về ATTP; kịp thời thông tin các chuỗi giá trị nông sản thực phẩm an toàn, chất lượng cao, các cơ sở vi phạm, tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh, ATTP.

Tăng cường kiểm tra, giám sát công tác bảo đảm an ninh, ATTP; kiên quyết đấu tranh, ngăn chặn, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân, cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm quy định về ATTP, đặc biệt các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể, thức ăn đường phố; Nêu cao vai trò của chính quyền các cấp, các cơ quan quản lý, tổ chức xã hội và sự giám sát của người tiêu dùng đối với việc tuân thủ pháp luật về ATTP đối với các cá nhân, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Nâng cao năng lực phòng ngừa, chủ động xử lý ngộ độc thực phẩm và các bệnh lây truyền qua thực phẩm tại các cơ sở có bếp ăn tập thể, kinh doanh dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố; giảm thiểu ngộ độc do tiêu dùng thực phẩm không an toàn.

Ban chỉ đạo liên ngành ATTP tỉnh cũng yêu cầu: Các đơn vị theo chức năng, nhiệm vụ chỉ đạo và bố trí nguồn lực cho công tác ATTP; nâng cao hiệu quả sự phối hợp giữa chính quyền ở địa phương giữa các cơ quan chức năng và tổ chức chính trị, xã hội các cấp trong đảm bảo ATTP; phát huy ý thức trách nhiệm với cộng đồng của cá nhân, tổ chức sản xuất kinh doanh, người tiêu dùng đối với công tác bảo đảm ATTP.

Để đảm bảo sức khoẻ cho bản thân và những người thân yêu trong gia đình mọi người cần thực hiện theo 10 nguyên tắc do Tổ chức Y tế Thế giới công bố dưới đây: 

1. Chọn thực phẩm an toàn. Chọn thực phẩm tươi. Rau, quả ăn sống phải được ngâm và rửa kỹ bằng nước sạch.

Quả nên gọt vỏ trước khi ăn. Thực phẩm đông lạnh để tan đá, rồi làm đông đá lại là kém an toàn.

2. Nấu chín kỹ thức ăn. Nấu chín kỹ hoàn toàn thức ăn là bảo đảm nhiệt độ trung tâm thực phẩm phải đạt tới trên 70°C.

3. Ăn ngay sau khi nấu. Hãy ăn ngay sau khi vừa nấu xong vì thức ăn càng để lâu thì càng nguy hiểm.

4. Bảo quản cẩn thận các thức ăn đã nấu chín. Muốn giữ thức ăn quá 5 tiếng đồng hồ, cần phải giữ liên tục nóng trên 60°C hoặc lạnh dưới 10°C. Thức ăn cho trẻ nhỏ không nên dùng lại.

5. Nấu lại thức ăn thật kỹ. Các thức ăn chín dùng lại sau 5 tiếng và nhất thiết phải được đun kỹ lại.

6. Tránh ô nhiễm chéo giữa thức ăn chín và sống với bề mặt bẩn. Thức ăn đã được nấu chín có thể bị nhiễm mầm bệnh do tiếp xúc trực tiếp với thức ăn sống hoặc gián tiếp với các bề mặt bẩn (như dùng chung dao, thớt để chế biến thực phẩm sống và chín).

7. Rửa tay sạch trước khi chế biến thức ăn và sau mỗi lần gián đoạn để làm việc khác. Nếu bị nhiễm trùng ở bàn tay, hãy băng kỹ và kín vết thương nhiễm trùng đó trước khi chế biến thức ăn.

8.  Giữ sạch các bề mặt chế biến thức ăn. Do thức ăn dễ bị nhiễm khuẩn, bất kỳ bề mặt nào dùng để chế biến thức ăn cũng phải được giữ sạch. Khăn lau bát đĩa cần phải được luộc nước sôi và thay thường xuyên trước khi sử dụng lại.

9.  Che đậy thực phẩm để tránh côn trùng và các động vật khác. Che đậy giữ thực phẩm trong hộp kín, chạn, tủ kính, lồng bàn... Đó là cách bảo vệ tốt nhất. Khăn đã dùng che đậy thức ăn chín phải được giặt sạch lại.

10. Sử dụng nguồn nước sạch an toàn. Nước sạch là nước không màu, mùi, vị lạ và không chứa mầm bệnh.

Bên cạnh đó người dân cần nâng cao nhận thức trong phòng chống ngộ độc thực phẩm; không sử dụng bột ngô mốc, nấm, rau, quả rừng làm thức ăn; không sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc, thực phẩm hết hạn sử dụng; thực hiện ăn chín uống chín; lựa chọn các thực phẩm an toàn để đảm bảo sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.