Bệnh bại liệt và cách phòng chống

Bại liệt là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút bại liệt Polyovirut gây ra. Bệnh lây truyền cấp tính qua đường tiêu hóa và hô hấp. Vi rút này có thể khiến người bệnh bị viêm phổi, suy dinh dưỡng, teo cơ dẫn đến liệt vĩnh viễn, tàn tật suốt đời, thậm chí tử vong nếu vi rút tấn công các cơ hô hấp. Hiện nay, bệnh bại liệt chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, vì vậy phòng bệnh là biện pháp quan trọng và hiệu quả nhất.

Việt Nam đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công nhận thanh toán bệnh bại liệt từ năm 2000, nhờ triển khai hiệu quả Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia. Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Y tế, nguy cơ bệnh bại liệt quay trở lại vẫn luôn hiện hữu do vi rút bại liệt còn lưu hành tại một số quốc gia trên thế giới và nguy cơ xâm nhập qua giao lưu, đi lại quốc tế. Chính vì vậy, cần tiếp tục duy trì các biện pháp phòng chống bệnh bại liệt một cách chủ động và bền vững.

Bệnh bại liệt lây lan khi người bình thường tiếp xúc với thức ăn hoặc nước uống có nhiễm phân của người bệnh. Bệnh chủ yếu xảy ra ở trẻ dưới 5 tuổi và người lớn chưa được tiêm chủng đầy đủ.

Triệu chứng bệnh bại liệt khác nhau tùy theo thể bệnh. Bệnh được chia thành 3 thể:

Bại liệt thể nhẹ: Triệu chứng giống các bệnh nhiễm virus khác: sốt cao, đau đầu, mất ngủ, đau họng, buồn nôn, nôn mửa, táo bón hoặc tiêu chảy. Bệnh thường tự hồi phục sau vài ngày.

Bại liệt thể không liệt: Thường gặp các biểu hiện như đau đầu, cứng cổ và thay đổi về nhận thức, tâm thần.

Bại liệt thể liệt: Biểu hiện ban đầu là sốt, đau đầu, cứng cổ, đau lưng, táo bón, nhạy cảm khi bị chạm vào cơ thể. Sau đó, bệnh nhân mất dần cảm giác và khả năng vận động ở chi dưới, dẫn đến liệt không đối xứng. Bệnh có thể hồi phục dần trong 2–6 tháng. Trường hợp nặng có thể liệt cả tủy sống và hành tủy, gây suy hô hấp và tử vong.

Để phòng ngừa bệnh bại liệt, ngành Y tế khuyến cáo người dân cần thực hiện các biện pháp sau:

- Tiêm chủng đầy đủ cho trẻ dưới 5 tuổi bằng vắc xin phòng bại liệt ít nhất 3 lần theo lịch tiêm chủng. Hiện có hai dạng vắc xin: uống và tiêm, đều hiệu quả như nhau nếu tiêm đủ mũi, đúng lịch.

- Người chăm sóc trẻ cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, nhất là trước khi cho trẻ ăn và sau khi đi vệ sinh.

- Vệ sinh môi trường: Lau chùi đồ chơi, vật dụng, bàn ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa.

- Đảm bảo an toàn thực phẩm, ăn chín, uống sôi, sử dụng nguồn nước sạch.

- Sử dụng nhà vệ sinh hợp vệ sinh; phân trẻ phải được xử lý đúng cách.

- Khi trẻ có các dấu hiệu như: sốt, buồn nôn, cứng gáy, đau cơ, đau chi hoặc liệt mềm cấp cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được khám và điều trị kịp thời.

Thực hiện tốt các biện pháp trên, không chỉ giảm nguy cơ lây nhiễm bệnh bại liệt mà còn phòng tránh nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác.