Chăm sóc, điều trị và phục hồi chức năng cho người bệnh tâm thần trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang

Từ ngày 01/3/2025, Trung tâm Chăm sóc và Phục hồi chức năng người tâm thần chuyển từ Sở Lao động – Thương binh và Xã hội sang Sở Y tế tỉnh Hà Giang (cũ), nay là Sở Y tế tỉnh Tuyên Quang. Việc chuyển giao này không chỉ là thay đổi cơ quan chủ quản, mà còn đánh dấu bước chuyển quan trọng trong cách tiếp cận đối với công tác quản lý, chăm sóc và điều trị người bệnh tâm thần, từ quản lý xã hội sang quản lý chuyên môn y tế.

Trong bối cảnh đó, năm 2025 được xem là năm bản lề với nhiều nhiệm vụ nặng nề đặt ra cho Trung tâm, nhất là khi số lượng đối tượng tâm thần cần quản lý, chăm sóc và điều trị tiếp tục gia tăng, trong khi điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất và trang thiết bị còn nhiều hạn chế. Theo báo cáo, hiện Trung tâm đang quản lý tổng số 103 đối tượng tâm thần, trong đó 54 đối tượng được chăm sóc, điều trị trực tiếp tại Trung tâm và 49 đối tượng đang gửi điều trị tại Trung tâm Điều dưỡng và Phục hồi chức năng tâm thần Việt Trì. Trong năm 2025, Trung tâm đã tiếp nhận thêm 17 đối tượng mới, tổ chức khám, điều trị cho gần 800 lượt đối tượng, duy trì điều trị thuốc hằng ngày cho người bệnh tâm thần, đồng thời thực hiện nghiêm các biện pháp phòng chống dịch bệnh, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trong sinh hoạt.

Cùng với điều trị y tế, Trung tâm chú trọng tổ chức các hoạt động lao động trị liệu nhằm phục hồi chức năng cho người bệnh sau khi tình trạng tâm thần ổn định. Các hoạt động chăn nuôi, trồng trọt, chăm sóc vườn cây, rau xanh không chỉ góp phần cải thiện đời sống sinh hoạt cho đối tượng mà còn giúp người bệnh rèn luyện kỹ năng, duy trì vận động, từng bước tái hòa nhập với môi trường sống tập thể. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai nhiệm vụ cho thấy, công tác chăm sóc và điều trị người bệnh tâm thần tại Trung tâm đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Cơ sở vật chất hiện nay chủ yếu được tận dụng lại từ mô hình cơ sở cai nghiện ma túy trước đây, chưa được thiết kế chuyên biệt cho công tác điều trị bệnh tâm thần, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho cả người bệnh và cán bộ làm nhiệm vụ. Trung tâm hiện chưa có hệ thống xử lý chất thải y tế, thiếu nhiều trang thiết bị y tế thiết yếu phục vụ công tác khám và điều trị. Một trong những khó khăn lớn là: Thiếu nhân lực, chưa được trang cấp thiêt bị y tế để phục vụ công tác khám chữa bệnh…; cơ sở vật chất chưa đảm bảo, chưa phù hợp với đặc thù quản lý đối tượng bệnh nhân tâm thần. Bên cạnh đó, Trung tâm chưa có phương tiện chuyên dụng để đưa đón, vận chuyển bệnh nhân đi cấp cứu hoặc điều trị vượt tuyến, gây không ít trở ngại trong những tình huống khẩn cấp.

Người bệnh được cấp thuốc uống hàng ngày dưới sự giám sát của bộ phận chuyên môn

Về nhân lực, tổng số viên chức, người lao động hiện có là 26 người, giảm đáng kể so với biên chế được giao do nhiều viên chức nghỉ việc theo Nghị định số 178/2024/NĐ-CP. Cơ cấu tổ chức các phòng chuyên môn chưa thực sự phù hợp với tính chất đặc thù của đơn vị, khi lĩnh vực y tế và các lĩnh vực quản lý xã hội cùng tập trung trong một phòng nghiệp vụ, gây khó khăn cho công tác chỉ đạo chuyên môn và tổ chức điều trị. Những khó khăn nêu trên cho thấy, việc chuyển giao Trung tâm sang ngành y tế là bước đi đúng hướng, nhưng để đáp ứng yêu cầu chăm sóc và điều trị người bệnh tâm thần theo chuẩn y khoa, cần có những giải pháp đồng bộ và kịp thời. Thực tế đã chỉ rõ sự cần thiết phải bổ sung nhân lực, hoàn thiện cơ sở hạ tầng, trang thiết bị y tế, đồng thời sớm tách và thành lập bộ phận y tế khám, điều trị riêng nhằm nâng cao hiệu quả chuyên môn. Trước yêu cầu đó, năm 2026 Trung tâm đặt ra mục tiêu tiếp tục chăm sóc, quản lý và điều trị tốt cho 103 đối tượng hiện có, đồng thời chuẩn bị đầy đủ điều kiện để tiếp nhận thêm các đối tượng tâm thần ngoài cộng đồng. Trung tâm cũng định hướng tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho viên chức, tổ chức học tập kinh nghiệm tại các địa phương khác, từng bước chuẩn hóa quy trình chăm sóc, điều trị và phục hồi chức năng cho người bệnh tâm thần.

Sau thời gian điều trị người bệnh bắt đầu tham gia các hoạt động sinh hoạt hàng ngày

Từ kết quả hoạt động thực tế của Trung tâm Chăm sóc và Phục hồi chức năng người tâm thần cho thấy, chăm sóc sức khỏe tâm thần là lĩnh vực đặc thù, đòi hỏi sự đầu tư lâu dài, bài bản và chuyên sâu. Trong bối cảnh ngành y tế đang từng bước tiếp nhận và đảm nhiệm vai trò chủ lực trong công tác này, việc tháo gỡ những vướng mắc về cơ sở vật chất, nhân lực và cơ chế hoạt động không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là yếu tố quyết định chất lượng chăm sóc sức khỏe tâm thần trong thời gian tới.

Bác sĩ Hoàng Trung Thực, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Chăm sóc và Phục hồi chức năng người tâm thần cho biết: “Năm 2026 đơn vị tiếp tục tập trung chăm sóc, quản lý, điều trị ổn định cho hơn 100 người bệnh tâm thần đang được nuôi dưỡng, đồng thời chuẩn bị đầy đủ điều kiện để tiếp nhận thêm người bệnh từ cộng đồng vào điều trị tập trung. Cùng với đó, Trung tâm đẩy mạnh lao động trị liệu, bảo đảm vệ sinh, phòng chống dịch bệnh, giữ vững an ninh trật tự và chú trọng đào tạo, nâng cao năng lực đội ngũ viên chức nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, điều trị và phục hồi chức năng cho người bệnh trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang”./.