Nâng cao chất lượng dân số trong tình hình mới là nền tảng cho phát triển bền vững

Công tác dân số hiện nay có nhiều thay đổi mạnh mẽ, chuyển trọng tâm từ "kế hoạch hóa" sang "dân số và phát triển” nhằm thích ứng với xu hướng già hóa dân số và giải quyết các vấn đề mới nảy sinh trong tình hình hiện nay. Bám sát tinh thần Nghị quyết số 72/NQ-CP của Chính phủ và định hướng của Luật Dân số năm 2025, thời gian qua, tỉnh Tuyên Quang đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, góp phần nâng cao nhận thức của người dân về công tác dân số, chăm sóc sức khỏe sinh sản và xây dựng gia đình phát triển toàn diện.

Tại nhiều địa phương trong tỉnh, công tác tuyên truyền dân số được đẩy mạnh với nhiều hình thức linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế từng địa bàn. Từ hệ thống thông tin truyền thanh tại cơ sở, các buổi truyền thông trực tiếp tại thôn, bản đến việc lồng ghép nội dung dân số trong các cuộc họp đoàn thể, sinh hoạt cộng đồng, trong năm 2025 đã tổ chức gần 50 buổi tuyên truyền, tư vấn về lợi ích và tầm quan trọng của việc tầm soát, chẩn đoán, điều trị một số bệnh, tật trước sinh và sơ sinh cho các cặp vợ chồng trong đội tuổi sinh đẻ và nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn; phối hợp với Báo và phát thanh, truyền hình Tuyên Quang thực hiện chuyên mục Dân số và phát triển; tổ chức 07 Hội nghị tuyên truyền về tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, nguyên nhân và hệ luỵ của tình trạng mất cân bằng giới tính cho hơn 400 người đứng đầu dòng họ, các bậc cha, mẹ, những người có uy tín trong cộng đồng… đã góp phần nâng cao nhận thức của người dân về quy mô gia đình hợp lý, chăm sóc sức khỏe sinh sản, sàng lọc trước sinh và sơ sinh, phòng tránh tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống.

Đặc biệt, tại các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số của tỉnh, đội ngũ cộng tác viên dân số vẫn đang duy trì đi từng ngõ, gõ từng nhà để tuyên truyền, vận động người dân thay đổi nhận thức, từng bước xóa bỏ những tập quán lạc hậu ảnh hưởng đến chất lượng dân số thông qua nhiều hình thức, trong đó có hoạt động khám, tư vấn sức khỏe tiền hôn nhân và tổ chức sinh hoạt Câu lạc bộ Tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân, tư vấn khám sức khỏe cho vị thành niên và thanh niên tại 70 xã. Nhờ đó, nhiều gia đình đã quan tâm hơn đến việc chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, thực hiện khám thai định kỳ, tiêm chủng đầy đủ và chủ động tiếp cận các dịch vụ y tế.

Song song với công tác truyền thông, ngành Y tế cũng chú trọng mở rộng các dịch vụ nâng cao chất lượng dân số. Hoạt động tư vấn sức khỏe tiền hôn nhân, khám sức khỏe sinh sản, sàng lọc trước sinh và sơ sinh được duy trì triển khai tại các cơ sở y tế với 10.699/13.740 ca sàng lọc trước sinh, đạt 77,9% kế hoạch năm (trong đó miễn phí là: 7.309/7.450 ca đạt 98,1% kế hoạch); sàng lọc sơ sinh là 4.123/9.020 ca, đạt 45,7% kế hoạch năm (trong đó miễn phí: 2.152/ 6.050 ca đạt 35,6% kế hoạch; xã hội hóa: 1.971/2.970 ca đạt 66,4 kế hoạch). …. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm phát hiện sớm nguy cơ dị tật bẩm sinh, góp phần nâng cao chất lượng giống nòi và giảm gánh nặng cho gia đình, xã hội.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác dân số trên địa bàn tỉnh vẫn đứng trước không ít khó khăn, thách thức. Một bộ phận người dân, nhất là ở vùng khó khăn chưa thực sự quan tâm đến việc chăm sóc sức khỏe sinh sản. Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, tảo hôn ở một số địa phương vẫn còn diễn biến phức tạp. Trong khi đó, xu hướng già hóa dân số đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo đảm an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.

Chính vì vậy, việc triển khai hiệu quả các chủ trương, chính sách mới về dân số theo tinh thần Nghị quyết số 72/NQ-CP của Chính phủ và Luật Dân số năm 2025 được xác định là nhiệm vụ quan trọng, lâu dài. Để công tác dân số đạt hiệu quả bền vững, cần tiếp tục phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị; tăng cường truyền thông thay đổi hành vi; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý dữ liệu dân số, chăm sóc sức khỏe nhân dân; đồng thời nâng cao chất lượng các dịch vụ y tế cơ sở, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa.

Có thể khẳng định, dân số và phát triển luôn có mối quan hệ chặt chẽ, tác động trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và sự phát triển kinh tế – xã hội. Vì vậy, chăm lo công tác dân số chính là đầu tư cho tương lai, tạo nền tảng để tỉnh Tuyên Quang phát triển nhanh, bền vững, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống cho mỗi người dân trong giai đoạn mới.