Người dân cần kiểm tra sức khoẻ định kỳ để tầm soát các yếu tố nguy cơ giúp phòng tránh đột quỵ hiệu quả
Đột quỵ (hay còn gọi là tai biến mạch máu não) tình trạng bệnh hiện nay rất phổ biến. Bệnh xảy ra khi dòng máu cung cấp lên não bị gián đoạn đột ngột do tắc ngẽn (nhồi máu não) hoặc vỡ mạch máu (xuất huyết), khiến tế bào máu thiếu dinh dưỡng và oxy do vậy tế bào não nhanh chóng bị tổn thương hoặc chết tế bào não, dẫn đến tàn tật, năng để lại di chứng hoặc tử vong. Do vậy bệnh cần được cấp cứu khẩn cấp để hạn chế tổn thương.
Nguyên nhân đột quỵ
Do nguồn máu cung cấp cho não bị tắc nghẽn, bị gián đoạn hoặc suy giảm. Lúc này, não sẽ bị thiếu dinh dưỡng và oxy, các tế bào não sẽ chết dần trong vài phút. Đột quỵ có hai dạng chính là:
- Đột quỵ xuất huyết: Là tình trạng chảy máu não do mạch máu bị vỡ gây nên.
- Đột quỵ do thiếu máu cục bộ: Các mạch máu bị tắc nghẽn do các cục máu đông khiến máu không lưu thông được. Trong đó, khoảng 80% các ca đột quỵ là do thiếu máu cục bộ, 20% còn lại là đột quỵ do vỡ mạch máu ở não.
Biểu hiện của bệnh đột quỵ
Theo Hiệp hội đột quỵ Hoa Kỳ khuyên tất cả mọi người học cách nhận ra những dấu hiệu sau đây của đột quỵ
Đột ngột tê hay yếu của mặt, tay hay chân, đặc biệt ở một nửa cơ thể.
Đột ngột lú lẫn, rối loạn hay không hiểu lời nói.
Đột ngột rối loạn thị giác ở một bên hay hai bên.
Đột ngột rối loạn việc đi đứng, choáng váng, mất thăng bằng hay mất khả năng phối hợp động tác.
Đột ngột đau đầu nhiều không biết nguyên nhân.
Khi một người có những triệu chứng trên thì rất có thể họ đã bị đột quỵ, vì vậy hãy gọi ngay cấp cứu (115) hoặc đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất có điều trị đột quỵ để được cấp cứu kịp thời.
Di chứng nguy hiểm của các cơn đột quỵ
Nếu như không được cấp cứu kịp thời, đột quỵ có thể để lại nhiều di chứng liên quan đến các cơ quan, hệ cơ quan khác nhau trên cơ thể người bệnh như: Tàn tật vĩnh viễn hoặc tạm thời, mức độ phụ thuộc vào khoảng thời gian mà não bị thiếu máu, thiếu oxy cục bộ và các bộ phận trên cơ thể bị ảnh hưởng do tế bào não bị tổn thương; bị tê liệt, mất khả năng vận động một số cơ hoặc một số bộ phận; rối loạn ngôn ngữ như hạn chế khả năng giao tiếp và cử động của miệng, gặp khó khăn khi nói hoặc nuốt; suy giảm trí nhớ, nhận thức, khả năng suy nghĩ, khó khăn khi diễn đạt bằng lời; ảnh hưởng đến tâm lý, người đã từng trải qua cơn tai biến sẽ gặp khó khăn trong việc kiểm soát cảm xúc, dễ thu mình và có thể bị trầm cảm.
Cách sơ cứu người bệnh đột quỵ
Khi phát hiện người bệnh bị đột quỵ, người dân cần nhanh chóng gọi xe cấp cứu để đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất, trong thời gian sớm nhất.
Trong thời gian chờ xe cấp cứu, đặt người bệnh nằm nghiêng sang một bên trên nền phẳng, nới lỏng quần áo, kéo lưỡi người bệnh để tránh tụt lưỡi ra sau gây tắc nghẽn đường thở. Tuyệt đối không cho người bệnh uống nước hay dùng thuốc, không áp dụng các phương pháp dân gian như cạo gió, chích 10 đầu ngón tay, vắt chanh vào miệng...
Nếu người bệnh bất tỉnh hoặc lơ mơ nhưng còn thở bình thường: Nên đặt người bệnh ở tư thế nằm nghiêng an toàn hoặc nằm ngửa, nhưng cần theo dõi kỹ. Nếu người bệnh nôn mửa, cần chuyển ngay sang tư thế nằm nghiêng, tránh sặc chất nôn vào đường hô hấp.
Nếu thấy người bệnh đột ngột hôn mê, sờ mạch cảnh, hoặc mạch bẹn không thấy đập thì phải ép tim ngoài lồng ngực ngay.
Việc sơ cứu ban đầu thành công sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến thành công của một ca cấp cứu, do vậy việc cấp cứu ngoài cộng đồng là rất cần thiết và cần được coi như kỹ năng sống của mỗi người.
Phòng ngừa đột quỵ
Thực hiện chế độ dinh dưỡng hợp lý: Nguyên nhân gây đột quỵ đến nhiều từ các bệnh lý tim mạch, đái tháo đường, mỡ máu, thườ cân béo phì... Chế độ dinh dưỡng là yếu tố quan trọng quyết định hình thành các bệnh lý này. Ăn uống với chế độ dinh dưỡng hợp lý là cách phòng tránh đột quỵ hiệu quả.
Tăng cường tập thể dục: Tập thể dục giúp tăng cường tuần hoàn máu trong cơ thể, nâng cao sức khỏe, giúp tim khỏe mạnh. Tập thể dục 30 phút mỗi ngày, ít nhất 4 lần mỗi tuần sẽ làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, dẫn đến đột quỵ.
Giữ huyết áp ổn định: Kiểm soát huyết áp bằng cách hạn chế muối và thực phẩm có chứa hàm lượng muối cao như đồ ăn được chế biến sẵn. Bổ sung các thực phẩm giàu kali, omega-3 hỗ trợ giảm nguy cơ đột quỵ. Những người có tiền sử cao huyết áp cần dùng thuốc giảm huyết áp dúng theo chỉ định.
Không hút thuốc lá: Thuốc lá là một trong những nguy cơ làm tăng khả năng bị đột quỵ. Thuốc lá còn gây hại cho sức khỏe của bản thân và những người xung quanh. Nếu bỏ thuốc lá trong vòng từ 2 - 5 năm, nguy cơ bị đột quỵ sẽ ngang bằng với người chưa bao giờ hút thuốc.
Để hạn chế nguy cơ mắc đột quỵ, các chuyên gia khuyến cáo, mỗi người dân cần kiểm tra sức khoẻ định kỳ để tầm soát các yếu tố nguy cơ và chủ động can thiệp sẽ giúp phòng tránh đột quỵ hiệu quả. Những người mắc các bệnh lý tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, mỡ máu càng cần đi khám sức khỏe định kỳ để kiểm soát tình trạng bệnh, không để các chỉ số sinh tồn vượt quá mức nguy hiểm gây ra đột quỵ.
Thu Ngân (TH)