Công tác kiểm tra, giám sát, chất lượng thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm sau hợp nhất: Phạm vi mở rộng, trách nhiệm gia tăng

Việc hợp nhất các đơn vị kiểm nghiệm theo chủ trương sắp xếp, tinh gọn bộ máy đã tạo ra những thay đổi sâu sắc trong tổ chức và hoạt động chuyên môn của hệ thống kiểm nghiệm y tế. Thực tiễn triển khai cho thấy, hợp nhất không chỉ là sự thay đổi về mô hình tổ chức, mà còn mở rộng phạm vi nhiệm vụ, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm, chất lượng và hiệu quả công tác kiểm nghiệm chất lượng thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Sau hợp nhất, Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm tỉnh Tuyên Quang phải đảm nhiệm đồng thời nhiều lĩnh vực chuyên môn quan trọng, từ kiểm nghiệm chất lượng thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, nước sinh hoạt, môi trường và các sản phẩm liên quan trực tiếp đến chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân. Phạm vi kiểm tra, giám sát,  chất lượng thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm được mở rộng, đối tượng phục vụ đa dạng hơn, gắn chặt với yêu cầu quản lý nhà nước về y tế trong bối cảnh thuốc giả, thuốc kém chất lượng, nguy cơ mất an toàn thực phẩm, nhất là thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, mỹ phẩm kém chất lượng và các yếu tố môi trường bất lợi vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Thực tế, mỗi kết quả kiểm nghiệm không đơn thuần là sản phẩm chuyên môn, mà là căn cứ khoa học quan trọng để các cơ quan chức năng đưa ra quyết định quản lý kịp thời. Kết quả kiểm nghiệm góp phần bảo đảm chất lượng các loại thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ người dân; chất lượng nước sinh hoạt phục vụ đời sống người dân; cũng như kiểm soát các yếu tố môi trường có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Từ đó, công tác kiểm tra, giám sát,  chất lượng thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm trở thành khâu không thể thiếu trong chuỗi hoạt động phòng bệnh từ sớm, từ xa.

Phương pháp sử dụng kính hiển vi  để nhận biết các đặc điểm mô tế bào trong dược liệu làm thuốc

Song song với hoạt động kiểm tra, giám sát, chất lượng thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm, Trung tâm còn thực hiện phân tích mẫu tại Labo phòng kiểm nghiệm. Trong những năm qua được sự quan tâm của Uỷ ban nhân dân tỉnh Tuyên Quang, Sở Y tế tỉnh Tuyên Quang Trung tâm đã được đầu tư nhiều thiết bị hiện đại như Máy sắc ký lỏng hiệu nâng cáo, Máy quang phổ hấp thụ nguyên tử (AAS), Máy sắc khí khối phổ (GC-MS), Máy quang phổ UV-Vis, Máy chuẩn độ Karl Fischer, Máy hoà tan, độ rã …. đây là những thiết bị cơ bản để thực hiện các nhiệm vụ phân tích chất lượng các mẫu tại Labo phòng kiểm nghiệm theo chức năng được giao. Trong năm, đơn vị đã phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức 36 đợt kiểm tra, giám sát chất lượng thuốc, mỹ phẩm và thực phẩm tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn; tham gia lấy mẫu phục vụ thanh tra, hậu kiểm; tổng số mẫu được lấy tại cơ sở xác định chất lượng là 1.410/1.400 mẫu, đạt  100,71% kế hoạch năm; số điểm kiểm tra, giám sát tại cơ sở là 822/720 điểm, đạt 114,166%. Trong đó đã phát hiện 05 mẫu không đạt chất lượng, kịp thời phát hiện, cảnh báo nguy cơ mất an toàn, góp phần chấn chỉnh hoạt động kinh doanh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Những hoạt động này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa kiểm nghiệm và quản lý, trong đó kết quả kiểm nghiệm là cơ để xử lý các vấn đề phát sinh.

Kiểm nghiệm mỹ phẩm, thực phẩm bằng máy quang phổ hấp thụ nguyên tử (AAS), Máy sắc ký khí.

Thực tiễn triển khai cũng cho thấy, khối lượng công việc của công tác kiểm tra, giám sát, chất lượng thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm sau hợp nhất tăng lên rõ rệt. Số lượng mẫu tiếp nhận và xử lý ở nhiều lĩnh vực đều gia tăng, yêu cầu thời gian trả kết quả ngày phải nhanh, nhất là đối với các mẫu phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và phòng ngừa nguy cơ trên diện rộng. Trong khi đó, đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm nghiệm còn mỏng, hiện tại mới chỉ có 38 cán bộ công tác tại 2 cơ sở, trong khi phải đảm nhiệm nhiều lĩnh vực chuyên môn khác nhau, vừa tham gia kiểm tra, giám sát, lấy mẫu vừa thực hiện kiểm nghiệm tại Labo. Áp lực lớn hơn khi yêu cầu về độ chính xác, khách quan của kết quả kiểm nghiệm đặt lên hàng đầu. Một kết quả kiểm nghiệm không bảo đảm chất lượng có thể dẫn đến những hệ lụy trong quản lý, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và uy tín của cơ quan chuyên môn. Vì vậy, cán bộ kiểm nghiệm phải làm việc với tinh thần trách nhiệm cao, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật, đồng thời thường xuyên cập nhật kiến thức, nâng cao năng lực để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao. Có thể thấy, vai trò Trung tâm kiểm tra, giám sát, chất lượng thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm và công tác kiểm nghiệm trong hệ thống y tế, kiểm nghiệm không còn là hoạt động mang tính hậu cần kỹ thuật đơn thuần, mà đã và đang khẳng định vị trí là nền tảng khoa học cho các quyết định quản lý về chất lượng thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm và phòng chống các nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe nhân dân. Qua đó, phạm vi rộng hơn đồng nghĩa với trách nhiệm lớn hơn, đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ về con người, trang thiết bị và cơ chế phối hợp để công tác kiểm nghiệm thực sự phát huy hiệu quả.

Quá trình xử lý mẫu trong phân tích dược chất trong các chế phẩm thuốc và dược liệu

Trong bối cảnh yêu cầu bảo vệ sức khỏe cộng đồng ngày càng cao, công tác kiểm tra, giám sát, chất lượng thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm và kiểm nghiệm sau hợp nhất đặt ra yêu cầu tiếp tục củng cố nâng cao năng lực chuyên môn, nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành và phát huy tối đa giá trị của kết quả kiểm nghiệm trong quản lý chất lượng thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm. Chỉ khi công tác kiểm tra, giám sát chất lượng thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm và kiểm nghiệm được bảo đảm cả về chất lượng và tính kịp thời, hệ thống y tế mới có đủ cơ sở khoa học để chủ động phòng ngừa nguy cơ, bảo vệ sức khỏe nhân dân một cách bền vững./.