Hội nghị trực tuyến tuyên truyền, phổ biến luật Dân số và Luật Phòng bệnh trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang

Chiều ngày 6.4, Sở Y tế tổ chức Hội nghị trực tuyến tuyên truyền, phổ biến Luật Dân số số 113/2025/QH15 và Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10, ngày 10 tháng 12 năm
2025 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 07 năm 2026. Dự có đồng chí La Đăng Tái, Phó Giám đốc Sở Y tế; đại diện lãnh đạo phòng Nghiệp vụ Y, phòng Dân số trực thuộc Sở Y tế; đại diện Trung tâm Kiểm soát bệnh tật; Trung tâm Y tế khu vực, Bệnh viện và UBND 124 xã, phường trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.

Tại Hội nghị, đại diện phòng Dân số đã phổ biến những nội dung cốt lõi của Luật Dân số số 113/2025/QH15. Luật Dân số gồm 8 Chương, 30 Điều thay thế cho Pháp lệnh Dân số 2003, chuyển trọng tâm từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển, tập trung vào duy trì mức sinh thay thế, giảm mất cân bằng giới tính và thích ứng già hóa dân số.

Luật Dân số gồm 5 điểm mới nổi bật như:

Thứ nhất, Quyền tự quyết về số con và thời gian sinh con: Thay vì quy định "mỗi cặp vợ chồng chỉ nên có từ 1 đến 2 con" như trước đây, tại Điều 13 của Luật ghi nhận quyền tự quyết: Cá nhân, cặp vợ chồng được quyền quyết định về thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh. Dựa trên tình trạng sức khỏe, thu nhập và điều kiện nuôi dạy con của mỗi gia đình trên cơ sở bình đẳng.

Thứ 2, Ưu tiên mua nhà ở xã hội cho gia đình sinh đủ 2 con: Đây là chính sách mang tính đột phá nhằm hỗ trợ các gia đình trẻ an cư: Các cặp vợ chồng sinh đủ 02 con đẻ trở lên sẽ được Nhà nước ưu tiên khi tiếp cận nhà ở xã hội (mua, thuê mua hoặc thuê).

Thứ 3, Tăng thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai: Luật tạo điều kiện tốt hơn cho việc chăm sóc trẻ nhỏ: Lao động nữ: Khi sinh con thứ hai, thời gian nghỉ thai sản được nâng lên thành 07 tháng (tăng 01 tháng so với quy định hiện hành). Lao động nam: Được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con để cùng chia sẻ trách nhiệm chăm sóc gia đình.

Thứ 4, Kiểm soát nghiêm ngặt mất cân bằng giới tính: Luật siết chặt các quy định để ngăn chặn việc lựa chọn giới tính thai nhi: Đình chỉ hành nghề Bác sĩ hoặc nhân viên y tế có hành vi thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi nhằm mục đích phá thai sẽ bị đình chỉ hành nghề.

Thứ 5, Hỗ trợ tài chính cho các đối tượng đặc biệt: Nhà nước sẽ có các mức hỗ trợ tài chính cụ thể cho các đối tượng: Phụ nữ sinh đủ 02 con trước 35 tuổi; Phụ nữ thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người; Phụ nữ sinh con tại các địa phương có mức sinh thấp (dưới mức sinh thay thế).

Cũng tại Hội nghị, đại diện Phòng Nghiệp Y đã phổ biến những nội dung cơ bản của Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15 do Quốc hội ban hành ngày 10/12/2025. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.

Luật Phòng bệnh nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước về công tác phòng bệnh, đặc biệt là Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới và Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân, đó là chuyển trọng tâm từ "tập trung khám bệnh, chữa bệnh" sang "chủ động phòng bệnh".

Luật Phòng bệnh được ban hành với mục tiêu hoàn thiện cơ sở pháp lý về phòng bệnh, góp phần nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần, tầm vóc, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống của người Việt Nam. Luật quy định toàn diện các nội dung liên quan đến phòng, chống bệnh truyền nhiễm; phòng, chống bệnh không lây nhiễm; phòng, chống rối loạn tâm thần; dinh dưỡng trong phòng bệnh; cũng như các điều kiện bảo đảm để triển khai hiệu quả công tác phòng bệnh.

Luật Phòng bệnh gồm 6 chương, 46 điều, được xây dựng trên cơ sở kế thừa, sửa đổi, bổ sung và phát triển các quy định còn phù hợp của Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm. Luật kế thừa 5 điều liên quan đến phạm vi điều chỉnh, giải thích từ ngữ và chế độ dự trữ quốc gia về thuốc, vắc xin, sinh phẩm y tế; sửa đổi 38 điều về các quy định chung và biện pháp phòng, chống bệnh truyền nhiễm như giám sát an toàn sinh học, sử dụng vắc xin, kiểm dịch y tế biên giới, khai báo và báo cáo dịch, các biện pháp bảo vệ cá nhân, tổ chức cách ly y tế. Đồng thời, Luật bổ sung mới 17 điều quan trọng về an ninh sinh học trong xét nghiệm, phát triển dịch vụ phòng bệnh, nghiên cứu – ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phòng bệnh; phòng, chống bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần và dinh dưỡng trong phòng bệnh.

Ngoài ra, Luật cũng thiết lập cơ chế tài chính bền vững cho phòng bệnh, trong đó ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí thường xuyên và chi đầu tư cho y tế dự phòng; đồng thời thành lập Quỹ phòng bệnh nhằm tạo nguồn lực ổn định, lâu dài cho các hoạt động phòng bệnh. Quyền lợi của người dân được nâng cao rõ rệt, với các chính sách chăm sóc sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho nhóm đối tượng ưu tiên, bảo đảm công bằng trong tiếp cận vắc xin, sinh phẩm y tế, đặc biệt chú trọng dinh dưỡng trong 1.000 ngày đầu đời.

Phát biểu tại Hội nghị, đồng chí La Đăng Tái, Phó Giám đốc Sở Y tế đề nghị các đơn vị nghiên cứu các nội dung của Luật, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến đến toàn thể viên chức, người lao động nhằm triển khai thực hiện hiệu quả Luật Dân số và Luật phòng bệnh, từ đó góp phần nâng cao chất lượng công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân trong tình hình mới.