Vai trò truyền thông y tế trong bối cảnh chuyển đổi số tại tỉnh Tuyên Quang

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, cách người dân tiếp cận thông tin y tế tại tỉnh Tuyên Quang đã có nhiều thay đổi rõ rệt. Từ khu vực trung tâm đến nông thôn, vùng sâu, vùng xa, điện thoại thông minh và các nền tảng mạng xã hội ngày càng trở thành kênh tiếp nhận thông tin phổ biến, giúp người dân chủ động tìm hiểu kiến thức về bệnh tật, dinh dưỡng, kiến thức phòng chống dịch bệnh, an toàn thực phẩm, cách sử dụng thuốc và chăm sóc sức khỏe... Tuy nhiên, cùng với sự thuận tiện đó là nguy cơ thông tin y tế sai lệch, quảng cáo thuốc và thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc lan truyền nhanh trên không gian mạng, tác động tiêu cực đến nhận thức và hành vi của người dân.

Từ thực tế triển khai cho thấy công tác truyền thông y tế đang đứng trước những yêu cầu mới. Truyền thông không chỉ dừng ở việc phổ biến khuyến cáo chung, mà cần chuyển mạnh từ phòng bệnh thụ động sang phòng bệnh chủ động, giúp người dân hiểu đúng nguy cơ, chủ động thay đổi hành vi và bảo vệ sức khỏe từ sớm, từ xa. Trong bối cảnh chuyển đổi số, truyền thông y tế tại Tuyên Quang từng bước đổi mới cả về nội dung và phương thức tiếp cận, coi môi trường số là kênh quan trọng để đưa thông tin chính thống đến cộng đồng. Cùng với việc duy trì nhiều kênh truyền thông số, hiệu quả lan tỏa thông tin y tế ngày càng được thể hiện rõ qua các chỉ số tiếp cận trên nền tảng mạng xã hội. Thống kê từ Fanpage chính thống và Website ngành giữ vai trò nòng cốt trên nền tảng mạng xã hội, các nội dung truyền thông y tế được xây dựng theo hướng ngắn gọn, dễ tiếp cận, kịp thời phản ánh các khuyến cáo phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe và hoạt động chuyên môn của ngành. Thống kê từ Fanpage của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh cho thấy, trung bình trong vòng 28 ngày, tổng lượt xem các nội dung truyền thông đạt trên 72 nghìn lượt, tăng khoảng 125% so với giai đoạn trước; trong đó có gần 5.900 lượt xem tối thiểu 3 giây và trên 700 lượt xem từ 1 phút trở lên. Những con số này cho thấy mức độ quan tâm của người dân ngày càng tăng đối với những thông tin y tế chính thống khi được truyền tải đúng kênh, đúng thời điểm. Song song với đó, Website ngành y tế tiếp tục khẳng định vai trò là kênh thông tin chính thống, có tính chuẩn hóa cao, phục vụ nhu cầu tra cứu văn bản, hướng dẫn chuyên môn và các khuyến cáo y tế. Dữ liệu truy cập cho thấy, Website duy trì lượng người đọc ổn định hằng ngày, với khoảng 180–190 lượt truy cập và gần 500 lượt xem trang mỗi ngày; tổng lượt truy cập tích lũy đạt trên 4,15 triệu lượt và hơn 5,1 triệu lượt trang xem. Việc kết hợp linh hoạt giữa Fanpage và Website đã từng bước hình thành hệ sinh thái truyền thông số tương đối hoàn chỉnh, vừa bảo đảm khả năng lan tỏa nhanh của thông tin, vừa giữ vững tính chính xác, thống nhất về nội dung chuyên môn, qua đó góp phần định hướng nhận thức và nâng cao tính chủ động của người dân trong phòng bệnh, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe.

Cán bộ Trạm y tế xã và Y tế thôn bản xã Sủng Là đến thăm hộ gia đình để vận động tuyên truyền người dân về kế hoạch hóa gia đình và hướng dẫn vệ sinh môi trường xung quanh nhà để phòng bệnh.

Điểm nhấn quan trọng thể hiện rõ hiệu quả của truyền thông y tế trong chuyển đổi số tại Tuyên Quang là việc duy trì và phát huy vai trò của các nhóm Zalo phục vụ mạng lưới truyền thông y tế các tuyến. Đây là kênh truyền thông mang tính hệ thống, được sử dụng để đăng tải đầy đủ bài đọc, video clip và các sản phẩm truyền thông phục vụ tuyên truyền phòng, chống các dịch bệnh theo mùa, truyền thông theo chủ điểm, chủ đề theo thời điểm. Thông qua các nhóm này, nội dung truyền thông được chuyển tải nhanh, đồng bộ từ tuyến tỉnh đến tuyến cơ sở, bảo đảm thống nhất thông tin chuyên môn, hạn chế tình trạng sai lệch hoặc hiểu không đúng trong quá trình tuyên truyền tại cộng đồng. Các sản phẩm truyền thông sau khi được chia sẻ trên nhóm Zalo tiếp tục được cán bộ y tế cơ sở, cộng tác viên truyền thông và mạng lưới y tế thôn bản phổ biến đến đến người dân bằng nhiều hình thức phù hợp với điều kiện từng địa phương. Nhờ đó, thông tin y tế không chỉ dừng lại trong không gian mạng, mà được lan tỏa sâu rộng ra cộng đồng dân cư, trường học, đặc biệt tại các xã vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế còn nhiều khó khăn. Mô hình kết hợp giữa truyền thông số và tổ chức sự kiện, truyền thông trực tiếp này đã phát huy hiệu quả rõ rệt, góp phần nâng cao tính chủ động của người dân trong phòng, chống dịch bệnh và chăm sóc sức khỏe.

Thực tiễn tại cơ sở cho thấy, nhờ truyền thông y tế trên nền tảng số, người dân ngày càng chủ động tiếp cận thông tin từ các kênh chính thống của ngành y tế, thận trọng hơn trước các thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội. Trong các đợt tuyên truyền phòng, chống dịch bệnh và triển khai tiêm chủng, an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường…, số người dân nắm bắt thông tin sớm, chủ động tiếp cận và thực hiện các khuyến cáo y tế có xu hướng tăng lên, góp phần nâng cao hiệu quả công tác y tế dự phòng, giảm áp lực cho hệ thống khám chữa bệnh. Đối với tỉnh miền núi, nghèo như Tuyên Quang, nơi còn sự chênh lệch về điều kiện tiếp cận thông tin giữa các khu vực, chuyển đổi số trong truyền thông y tế đã góp phần rút ngắn khoảng cách này. Chỉ với một thiết bị di động có kết nối Internet, người dân ở vùng khó khăn vẫn có thể tiếp cận kịp thời các khuyến cáo y tế chính thống, thay vì phụ thuộc vào truyền miệng hoặc các nguồn tin không được kiểm chứng như trước đây. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng bệnh từ sớm, từ xa và nâng cao hiệu quả bảo vệ chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Dù đạt được những kết quả bước đầu, truyền thông y tế trên nền tảng số vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong việc tiếp cận người dân, kiểm soát thông tin và định hướng hành vi chăm sóc sức khỏe. Những thách thức đặt ra bao gồm sự chênh lệch về khả năng tiếp cận công nghệ giữa các nhóm dân cư, kỹ năng truyền thông số của cán bộ y tế cơ sở còn chưa đồng đều, cũng như nguy cơ thông tin y tế bị giản lược hoặc hiểu sai khi lan truyền trên không gian mạng.

Trong bối cảnh thông tin y tế trên môi trường số ngày càng đa dạng, thậm chí lẫn lộn thật – giả, truyền thông y tế chính thống giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc định hướng thông tin, củng cố niềm tin của người dân và hỗ trợ hình thành hành vi chăm sóc sức khỏe đúng cách. Khi được tổ chức bài bản, triển khai đồng bộ, bao phủ và phù hợp với điều kiện địa phương, truyền thông y tế trong chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà trở thành một trong những giải pháp quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang./.